Udar m??zgu – co trzeba wiedzie─?: Spastyczno??─? poudarowa, czyli jak odzyska─? sprawno??─? po udarze

Informacja prasowa
Warszawa, 28 pa??dziernika 2020 r.

Spastyczno??─? poudarowa, czyli jak odzyska─? sprawno??─? po udarze

Szacuje si─?, ??e ka??dego roku w Polsce z powodu udaru m??zgu leczonych jest nawet 90 tys. os??b. Blisko 70 proc. pacjent??w, kt??rzy prze??yj─? udar staje si─? niepe??nosprawna. Jednym z cz─?stszych nast─?pstw choroby jest spastyczno??─? poudarowa, czyli bolesne napi─?cie mi─???ni, kt??re mo??e utrudnia─? wykonywanie najprostszych ruch??w niedow??adnymi ko??czynami, a tym samym codzienne, samodzielne funkcjonowanie. Wyst─?puje ona nawet u 40 proc. pacjent??w po udarze. Spastyczno??─? nie musi by─? jednak procesem nieodwracalnym Ô?? kluczem w walce o odzyskanie sprawno??ci jest szybkie wdro??enie odpowiedniej terapii i rehabilitacja.

Udar m??zgu stanowi obecnie trzeci─? w kolejno??ci przyczyn─? ??mierci, a pierwsz─? w kolejno??ci najcz─?stsz─? przyczyn─? niepe??nosprawno??ci w??r??d doros??ych Polak??w. W statystyce liczby zgon??w udar m??zgu wyprzedzaj─? jedynie choroby serca i nowotwory. Jak twierdz─? eksperci, udar mo??e przytrafi─? si─? ka??demu, a coraz cz─???ciej dotyczy te?? m??odych ludzi Ô?? co czwarta ofiara udaru ma mniej ni?? 40 lat.

– Udary m??zgu s─? narastaj─?cym problemem na ca??ym ??wiecie. Liczba os??b leczonych
w szpitalach z powodu udaru m??zgu systematycznie wzrasta. Najcz─???ciej jest on skutkiem nag??ego miejscowego niedokrwienia m??zgu wywo??anego zmniejszeniem dop??ywu krwi do m??zgu wskutek zw─???enia lub zamkni─?cia naczynia t─?tniczego. Ten typ udaru nazywany jest udarem niedokrwiennym i stanowi 80-85 proc. wszystkich przypadk??w udaru. Pozosta??e 15-20 proc. przypadk??w to udary krwotoczne, b─?d─?ce nast─?pstwem wynaczynienia krwi do m??zgu Ô?? ten rodzaj udaru potocznie bywa nazywany wylewem. Cho─? ryzyko zachorowania na udar m??zgu wzrasta wraz z wiekiem, coraz cz─???ciej w??r??d pacjent??w znajduj─? si─? osoby m??ode, w sile wieku oraz w szczycie swojej aktywno??ci zawodowej. Taka sytuacja powoduje, ??e nale??y d─???y─? do zmiany my??lenia o udarze jako chorobie os??b w podesz??ym wieku – m??wi dr hab. n. med. Iwona Sarzy??ska-D??ugosz, kierownik Oddzia??u Rehabilitacji Neurologicznej II Kliniki Neurologii, Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, przewodnicz─?ca Sekcji Neurorehabilitacji Polskiego Towarzystwa Neurologicznego oraz wiceprezes Polskiego Towarzystwa Rehabilitacji.

Cho─?, jak podkre??laj─? eksperci, udar mo??e wyst─?pi─? u ka??dego – niezale??nie od wieku, p??ci czy stanu zdrowia, to istnieje szereg czynnik??w, kt??re znacznie zwi─?kszaj─? ryzyko pojawienia si─? choroby. W??r??d nich wymienia si─? m.in. oty??o??─?, cukrzyc─?, choroby sercowo-naczyniowe, nadci??nienie t─?tnicze czy podwy??szony poziom cholesterolu.

– Na mo??liwo??─? wyst─?pienia udaru m??zgu maj─? wp??yw dwie du??e grupy czynnik??w ryzyka. Pierwsz─? grup─? stanowi─? niemodyfikowalne czynniki ryzyka, w??r??d kt??rych najwa??niejszym jest wiek Ô?? im starsza osoba tym wi─?ksze ryzyko, ??e dozna udaru m??zgu. Drug─? grup─? stanowi─? czynniki ryzyka modyfikowalne, czyli takie, na kt??re mamy wp??yw. Nale??y tu wymieni─? m.in.: nadci??nienie t─?tnicze, migotanie przedsionk??w, cukrzyc─?, zaburzenia gospodarki lipidowej, oty??o??─?, palenie tytoniu, nadu??ywanie alkoholu czy stosowanie ??rodk??w odurzaj─?cych i psychoaktywnych (amfetaminy, kokainy). W??a??ciwie lecz─?c nadci??nienie t─?tnicze, choroby sercowo-naczyniowe oraz cukrzyc─?, a tak??e prowadz─?c zdrowy styl ??ycia mo??emy zmniejszy─? ryzyko zachorowania na udar m??zgu. Zdrowy styl ??ycia jest wa??nym elementem w profilaktyce zar??wno pierwszego, jak i kolejnych udar??w m??zgu i jest to: w??a??ciwa dieta, regularna aktywno??─? fizyczna, zaprzestanie palenia tytoniu, zaprzestanie nadu??ywania alkoholu oraz substancji psychoaktywnych Ô?? podkre??la dr hab. n. med. Iwona Sarzy??ska-D??ugosz.

KONSEKWENCJE UDARU Ô?? JAK SOBIE Z NIMI RADZI─??

Udar m??zgu to obumarcie cz─???ci tego narz─?du wskutek zatrzymania dop??ywu krwi do tkanki m??zgowej lub wynaczynienia krwi do m??zgu. Skutkiem udaru niedokrwiennego, jak
i krwotocznego jest uszkodzenie m??zgu, kt??re objawia si─? nag??ym wyst─?pieniem zaburze?? jego funkcji.

Do najcz─?stszych objaw??w udaru zaliczamy:
– nag??e zaburzenia czucia po jednej stronie cia??a (niedoczulica po??owicza) lub dr─?twienie jednej po??owy cia??a
– wykrzywienie twarzy po jednej stronie, szczeg??lnie zauwa??alne jest opadni─?cie k─?cika ust po jednej stronie
– nag??e os??abienie si??y mi─???niowej ko??czyny lub ko??czyn po jednej stronie (niedow??ad po??owiczy)
– nag??e zaburzenia mowy (mowa be??kotliwa, trudno??ci w zrozumieniu mowy, k??opoty
z wypowiadaniem s????w)
– nagle wyst─?puj─?ce zaburzenia widzenia Ô?? typowe dla udaru jest niedowidzenie na jedno oko, lub ograniczenie po??owy pola widzenia
– nag??e zawroty g??owy z towarzysz─?cymi zaburzeniami r??wnowagi, nag??ymi upadkami, czasami z podw??jnym widzeniem.

– Objawy udaru rozwijaj─? si─? b??yskawicznie, niekiedy w ci─?gu kilku minut. Aby ??atwiej by??o je rozpozna─? i w por─? zareagowa─?, stworzono tzw. test F.A.S.T. Skr??t ten oznacza pierwsze litery angielskich s????w Ô??faceÔ?Ł (twarz), Ô??armÔ?Ł (rami─?), Ô??speachÔ?Ł (mowa), Ô??timeÔ?Ł (czas). To w??a??nie zmiany w obr─?bie twarzy, ramienia oraz mowy mog─? sugerowa─? pojawienie si─? udaru. Dlatego, gdy zauwa??ymy u siebie lub innych wyst─?pienie opadaj─?cego k─?cika ust, nienaturalnej asymetrii, b─?d?? parali??u cz─???ci twarzy, kiedy nagle nasze rami─? os??abnie, r─?ka stanie si─? bezw??adna, a nasza mowa zacznie robi─? si─? niewyra??na, wr─?cz be??kotliwa, nale??y natychmiast wezwa─? karetk─?. Od chwili wyst─?pienia objaw??w ka??da minuta zw??oki dzia??a na nasz─? niekorzy??─?, bo przy udarze m??zgu liczy si─? czas! Ô?? m??wi dr hab. n. med. Iwona Sarzy??ska-D??ugosz.

Niezale??nie od rodzaju udaru, jego wyst─?pienie mo??e by─? dla chorego bardzo niebezpieczne, dlatego tak wa??ne jest szybkie rozpoznanie i w??a??ciwe leczenie. Kom??rki m??zgu s─? bardzo wra??liwe na niedotlenienie i zaczynaj─? umiera─? ju?? po 4 minutach od wyst─?pienia udaru. Im szybciej chory trafi do szpitala i uzyska pomoc, tym wi─?ksza szansa na odzyskanie zdrowia. Tymczasem wci─??? zbyt ma??y odsetek chorych trafia do szpitala w odpowiednim momencie. To sprawia, ??e wielu z nich zmaga si─? p????niej z trwa??ymi konsekwencjami po przebytym udarze.

– Jednym z cz─?stych utrzymuj─?cych si─? d??ugotrwale objaw??w udaru m??zgu s─? niedow??ady ko??czyn. Charakterystyczn─? cech─? niedow??adu po udarze jest sk??onno??─? do narastania napi─?cia mi─???niowego w niedow??adnych ko??czynach, czyli rozw??j spastyczno??ci poudarowej, kt??ra ma niekorzystny wp??yw na samopoczucie i stan pacjenta Ô?? m??wi dr hab. n. med. Iwona Sarzy??ska-D??ugosz.

Ze spastyczno??ci─? poudarow─? ko??czyn zmaga si─? ok. 40 proc. chorych po udarze. Nadmierne napi─?cie mi─???ni najcz─???ciej pojawia si─? w obr─?bie ??okcia, nadgarstka i stopy. Konsekwencj─? spastyczno??ci poudarowej jest brak sprawno??ci ruchowej r─?ki lub stopy i tym samym znaczne pogorszenie jako??ci ??ycia pacjenta. – Spastyczno??─? poudarowa jest problemem, kt??ry wed??ug danych epidemiologicznych dotyczy nawet 40 proc. os??b po przebytym udarze m??zgu.
U oko??o po??owy z tych os??b rozwija si─? spastyczno??─? w stopniu umiarkowanym lub ci─???kim, czyli spastyczno??─? wymagaj─?ca specjalistycznego leczenia. Nieleczona spastyczno??─? znacznie zmniejsza aktywno??─? pacjenta, ogranicza jego zdolno??─? wykonywania codziennych obowi─?zk??w, co przek??ada si─? negatywnie na rodzin─?, karier─? i relacje spo??eczne. Dodatkowo spastyczno??─? powoduje b??l i dyskomfort, a tak??e przyczynia si─? do rozwoju lub nasilania si─? depresji, l─?ku oraz zaburze?? snu. Powoduje te?? trudno??ci w ubieraniu si─? (k??opoty
z zak??adaniem r─?kaw??w, r─?kawiczek, spodni, but??w) oraz w utrzymaniu higieny. D??ugotrwa??a nieleczona spastyczno??─? prowadzi do powstawania zmian w????knistych
w mi─???niach, a w dalszym etapie do rozwoju trwa??ych przykurczy, a nawet deformacji stawowych Ô?? m??wi dr hab. n. med. Iwona Sarzy??ska-D??ugosz.

Pierwsze objawy spastyczno??ci pojawiaj─? si─? najcz─???ciej w czasie pierwszych kilku tygodni po udarze. Jak podkre??laj─? eksperci, leczenie spastyczno??ci powinno si─? rozpocz─?─?
w mo??liwie jak najszybszym czasie od pojawienia si─? pierwszych symptom??w. Jedn─?
z najlepszych, a zarazem najbezpieczniejszych metod terapii nadmiernie napi─?tych, sztywnych i obola??ych mi─???ni s─? iniekcje toksyn─? botulinow─? Ô?? Spastyczno??─? po udarze to tzw. spastyczno??─? ogniskowa, czyli obejmuj─?ca wybrane grupy mi─???niowe ko??czyny g??rnej lub ko??czyny dolnej. W takich przypadkach metod─? leczenia z wyboru jest terapia za pomoc─? wielomiejscowych iniekcji toksyny botulinowej w mi─???nie obj─?te spastyczno??ci─?. Toksyna botulinowa dzia??a poprzez hamowanie przewodnictwa nerwowo-mi─???niowego i tym samym powoduje rozlu??nienie nadmiernie napi─?tych mi─???ni. Jest to metoda bezpieczna, pozwalaj─?ca na uzyskanie zmniejszenia napi─?cia mi─???niowego wy??─?cznie w wybranych mi─???niach.
W przeciwie??stwie do doustnych lek??w zmniejszaj─?cych napi─?cie mi─???niowe, pozbawiona jest niekorzystnych dzia??a?? og??lnych, takich jak senno??─?, zawroty g??owy czy spadki ci??nienia t─?tniczego. Iniekcje toksyny botulinowej mog─? wi─?za─? si─? z powstaniem krwiak??w
i bolesno??ci─? w miejscu wk??u─?. Inne powik??ania w czasie leczenia toksyn─? botulinowa zdarzaj─? si─? sporadycznie Ô?? t??umaczy dr hab. n. med. Iwona Sarzy??ska-D??ugosz.

Leczenie spastyczno??ci poudarowej za pomoc─? iniekcji toksyn─? botulinow─? jest w Polsce obj─?te refundacj─? w ramach dw??ch program??w lekowych Ô?? dla ko??czyny g??rnej i ko??czyny dolnej. Eksperci zalecaj─? po??─?czenie iniekcji z odpowiedni─? rehabilitacj─?, co wymaga wsp????pracy fizjoterapeut??w i lekarzy r????nych specjalizacji. Jednak najwa??niejsza w drodze do odzyskania sprawno??ci oraz zdrowia jest cierpliwo??─? i wytrwa??o??─? podczas rehabilitacji.

– Stosowanie toksyny botulinowej jest wa??nym elementem w procesie kompleksowej rehabilitacji po udarze m??zgu – pozwala na prawid??owe pozycjonowanie ko??czyny niedow??adnej oraz u??atwia prowadzenie ─?wicze?? maj─?cych na celu reedukacj─? funkcjonaln─?. Jednocze??nie dzi─?ki zmniejszeniu napi─?cia, towarzysz─?cego mu b??lu czy dyskomfortu zyskujemy wi─?ksze zaanga??owanie pacjenta w proces rehabilitacji, kt??ry jest procesem d??ugotrwa??ym i ??mudnym. Aby osi─?gn─?─? popraw─? chwytu ko??czyny g??rnej czy popraw─? sprawno??ci chodu konieczna jest systematyczna, intensywna praca z fizjoterapeut─? i/lub terapeut─? zaj─?ciowym Ô?? m??wi dr hab. n. med. Iwona Sarzy??ska-D??ugosz.

GDZIE UZYSKA─? POMOC W WOJ. MAZOWIECKIM?
Oddzia?? Rehabilitacji Neurologicznej II Kliniki Neurologii, Instytutu Psychiatrii i Neurologii
w Warszawie jest jednym z wiod─?cych o??rodk??w zajmuj─?cych si─? rehabilitacj─? chorych po udarze m??zgu. Od 2014 roku zajmuje si─? terapi─? spastyczno??ci poudarowej za pomoc─? iniekcji toksyn─? botulinow─?. O??rodek opracowuje i wdra??a standardy post─?powania rehabilitacyjnego, a tak??e prowadzi optymalny model terapii spastyczno??ci. W terapi─? chorego ze spastyczno??ci─? zaanga??owany jest zesp????, w sk??ad kt??rego wchodz─?: pacjent, lekarz i fizjoterapeuta/ergoterapeuta. W o??rodku prowadzone s─? pr??by wczesnego podawania toksyny botulinowej – przed up??ywem trzech miesi─?cy od wyst─?pienia udaru, jeszcze podczas hospitalizacji na Oddziale Rehabilitacji Neurologicznej. Takie post─?powanie pozwala na prowadzenie intensywnej terapii spastycznych ko??czyn oraz szybsze uzyskanie poprawy. Aktualnie w ramach program??w leczenia spastyczno??ci poudarowej leczonych jest tu ok. 80. chorych po udarze m??zgu ze spastyczno??ci─? poudarow─? ko??czyny g??rnej oraz ok. 25. chorych ze spastyczno??ci─? ko??czyny dolnej.
List─? o??rodk??w, kt??re aktualnie realizuj─? program leczenia spastyczno??ci ko??czyny g??rnej oraz program leczenia spastyczno??ci ko??czyny dolnej mo??na znale??─? pod adresem:
https://zip.nfz.gov.pl/GSL/GSL/ProgramyLekowe
Obecnie w wojew??dztwie mazowieckim pomoc w leczeniu spastyczno??ci poudarowej mo??na uzyska─? w pi─?ciu o??rodkach:

Artyku?? powsta?? we wsp????pracy z Ipsen Poland sp. z o.o.
DYS-PL-000239

Authors
Top